021-88262787

16 مهر,1393

دلایل قانونی فیلترینگ وی چت

وی چت ( WeChat ) یک شبکه اجتماعی مجازی و موبایل – بنیان است که امکان ارتباط متنی، صوتی و تصویری را به طور رایگان به کاربران می دهد. این نرم افزار توسط یک دانشجوی چینی اختراع و از طریق یکی از شرکت های چینی طراحی و به بازار فناوری ارتباطات وارد شده است. استقبال از این نرم افزار و نرم افزارهای ارتباطی مشابهی نظیر نرم افزار وایبر ( viber ) ، کوکو ( coco ) و ... با شیب تندی در سطح دنیا و بویژه در ایران در جریان بوده، به شکلی که در کمترین زمان، حدود چهار میلیون ایرانی عضو وی چت شده بودند. از جمله امتیاز های فناوری وی چت عبارت از تسهیل ارتباط بین کاربران و رایگان بودن آن بود. از سوی دیگر به لحاظ فنی نیز دو قابلیت درخور دارد:

1- قابلیت تکان دادن ( shake ) . کاربر می تواند در این نرم افزار با تکان دادن گوشی تلفن همراه در یک لحظه، کسانی که در حال تکان دادن گوشی خود هستند را پیدا کند. این امکان محدوده وسیعی از ارتباط با افراد آشنا و ناآشنا را برای کاربر فراهم می کند.
2- دسترسی به مختصات جغرافیایی افراد ( people nearby ) . یکی از امکانات وی چت، پیدا کردن کاربران وی چتی در نزدیکی کاربر است. بدین صورت که از طریق people nearby کاربر می تواند تمام کسانی که از این نرم افزار استفاده می کنند و در حوالی او قرار دارند را شناسایی کند. بدیهی است که اطلاعات استفاده کنندگان نیز از این طریق به اشتراک گذاشته می شود.

نرم افزار وی چت طبق تصمیم کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه به تاریخ 28 آذرماه سال جاری، فیلتر شد. دلایل فیلترینگ را این کارگروه و موافقان، موارد زیر می دانند:

1- نقض حریم خصوصی کاربران
کسب و ذخیره سازی اطلاعات کاربران که می تواند شامل عکس های شخصی، شماره تلفن همراه، موقعیت های مکانی، حلقه های ارتباطی دوستان، رده بندی انواع ارتباط هویتی، فیلم های شخصی و ... گردد، در این نرم افزار ممکن است. به همین دلیل امکان به سرقت رفتن اطلاعات، جاسوسی نمودن و بدست گرفتن نبض جامعه در آن مقدور است و در واقع، نرم افزاری است که می تواند مخل امنیت فضای سایبری به حساب آید.
2- اختلال در امنیت اجتماعی و سیاسی
درز اطلاعات به پایگاههای اطلاعاتی خارج از ایران و دسترسی خارجیان به منابع اطلاعاتی شهروندان ایرانی موجب می شود تا در مواقع نیاز، این اطلاعات پردازش شده و علیه تمامیت سرزمینی یا امنیت کشور استفاده گردد. کارشناسان امنیت فضای مجازی، یکی از بنیان های فتنه 88 را نیز ، استفاده از نرم افزارهایی همچون فیس بوک ارزیابی می نمایند. به عنوان مثال تلفن همراهی که دارای جی پی اس باشد بعد از ورود به مناطق حساس کشور توسط ماهواره های جاسوسی مارک دار شده و تلفن آن شخص بعد از آن در تمام نقاط دنیا مارک دار خواهد بود. از طرف دیگر ذخیره اطلاعات در وی چت به معنای داشتن یک نسخه کامل از اطلاعات مخابرات ایران به حساب می اید که حساسیت های امنیتی را نیز زیاد می کند.
3- در دسترس نبودن ایجاد کنندگان نرم افزار وی چت
استدلال دیگر کارگروه این است که این نرم افزار در خارج از کشور اختراع شده و هدایت می شود. بنابراین در صورت بروز ناهنجاری، سوء استفاده گری و زیان های دیگر، آنها پاسخگو نخواهند بود . در حالی که دولت موظف به ساماندهی فضای مجازی شهروندان در راستای حق دسترسی صحیح و قانونی آنها بر فضای مجازی است.
4- عدم آموزش و فرهنگ سازی در استفاده از نرم افزار وی چت
کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه اعتقاد دارد که محتوای غیراخلاقی این نرم افزار قابل اغماض نبوده است. ضمنا بی توجهی کاربران به تنظیمات امنیتی و اعتیاد شدید به استفاده از این نوع نرم افزار، بی گمان، بجای مدیریت زمان جامعه، آنرا تلف می کند.  بنابراین هر تکنولوژی که به کشور وارد می شود باید بسته های فرهنگی مرتبط با آن نیز مهیا باشد.


دلیل دیگر نیز توسط کارگروه به شکایت ( خصوصی ) خانواده های آسیب دیده در ایران بر می گشت که تقاضای فیلترینگ وی چت را داشتند.
لکن مخالفان فیلتر کردن وی چت، دلایلی در مقابل موافقان فیلترینگ دارند. آنها معتقدند که تنگ کردن عرصه ارتباطی نوعی پاک کردن صورت مساله بوده و فراری رو به جلو محسوب می شود. از جمله دلایل مخالفان به شرح زیر است:

1-    نقض حقوق شهروندی
مخالفان فیلترینگ اظهار می دارند که آزادی تبادل اطلاعات و ارتباطات از اصول بنیادین در زندگی اجتماعی به حساب می آید. در عین حال حق بر اینترنت و حق بر استفاده از ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز از جمله حقوق شهروندی الکترونیکی است. بنابراین اینکه استفاده از یک نرم افزار ، بدون اطلاع رسانی مقتضی و ذکر اسباب آن، فیلتر شود خلاف این اصول می باشد و نقض حقوق مسلم شهروندی است.
2-    گسترش دامنه جرم
جرم شناسان معتقدند که دایره جرم انگاری باید بسته تر باشد. یعنی اینکه تا آنجایی که امکان دارد نباید، فعل یا ترک فعلی را ، بالفور، جرم بدانیم و مرتکبین آن را مجرم تلقی کنیم. بخصوص اینکه نرم افزارهایی همچون وی چت دارای کاربران زیادی است و فیلترینگ آن به معنی ارتکاب جرم های زیاد توسط این کاربران بعد از فیلترینگ تفسیر می شود. این شیوه جرم انگاری می تواند ظرفیت اعتماد اجتماعی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین نباید اصرار کنیم تا یک رابطه مجازی نوین را ، بدون مطالعه و بدون ملاحظه عواقب احتمالی، فیلتر نماییم.
3-    کاهش درآمد هنگفت برخی اپراتورهای مخابراتی
برخی از کاربران و مخالفین فیلترینگ، دلیل آن را کاهش درآمدهای هنگفت برخی از اپراتورهای مخابراتی استدلال کرده اند. این گروه اظهار می دارند که نرم افزار وی چت، هم ارتباط متنی، هم ارتباط صوتی و هم ارتباط تصویری را به طور رایگان در اختیار کاربران قرار می داد و این به معنی آن بوده که از میزان فراوانی پیامک های داخلی بطور چشمگیر، کاسته می شد. نتیجه این ارتباط پیامکی، زیان شرکت های بزرگ داخلی و یا کسب درآمد کم طی دورانی بود که وی چت فیلتر نشده بود. این گروه – که تا حدودی با چاشنی بد بینی نظر می دهند- دلیل اقتصادی را عاملی برای فیلترینگ عنوان کرده اند .
4-    فیلترینگ، به عنوان آخرین راه حل
گروهی از مخالفان فیلترینگ ، برآنند که فیلتر کردن یک برخورد سلبی و حذفی است و باید بعنوان آخرین راه حل برگزیده شود. این گروه معتقدند که ای بسا آثار فیلترینگ، روی آوردن به حجم وسیعی از فیلتر شکن ها باشد که در نتیجه آن، نه تنها، فیلترینگ موثر واقع نمی شود، بلکه ارز زیادی نیز از کشور خارج شده و اعتماد اجتماعی نیز در فضای مجازی، مختل می گردد. از طرف دیگر حتی چنانچه فیلترینگ دارای توجیه باشد. این شیوه باید گام به گام صورت گیرد. یعنی اینکه می توان بجای فیلتر کل شبکه اجتماعی، بخش یا صفحه ای از آن که غیراخلاقی یا نامناسب است را فیلتر نموده و از فیلترینگ جزئی استفاده کرد.

نتیجه

 به نظر می رسد که در استدلال هر دو گروه، رگه هایی از منطق حقوقی وجود دارد و راه حل بینابین و معتدل می توان از آن استنباط کرد. اینکه ماهیت نرم افزارهای ارتباطی تولید شده در خارج از کشور را صرفا " خدماتی " بدانیم، نگاهی سطحی به جریان تبادل اطلاعات در فضای مجازی است و اینکه ماهیت چنین نرم افزارهایی را صرفا " امنیتی" دانسته و با این نگرش بدان بنگریم نیز به خطا رفته ایم. بخصوص اینکه بعد از فیلتر نمودن، کاربران به سراغ " فیلتر شکن " ها و یا " نرم افزارهای جایگزین" می روند.
 حال چه باید کرد. به نظر می رسد که اگر سازمان های فناوری کشور از جمله مرکز رسانه های دیجیتال و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بدنبال طراحی و تقویت نرم افزارهای مشابه داخلی نظیر نرم افزارگفتگو ( dialog ) به طور رایگان یا با هزینه کمتر باشند ، طبیعتا نیازهای ارتباطی نوین در داخل برطرف خواهد شد. از سوی دیگر لزوم فرهنگ سازی و آموزش همگانی در استفاده از نرم افزارهای ارتباطی نوین نیز در زمره تمهیداتی است که باید اندیشیده شود تا هم دولت الکترونیک توفیق یابد و هم شهروندان احساس خسران ننمایند.
 

Zo2 Framework Settings

Select one of sample color schemes

Body

Background Color
Text Color
Link Color
Background Image

Header Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Menu Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Main Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Inset Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Bottom Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image
Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image
 
Top of Page