021-88262787

16 آبان,1394

آخرین مصاحبه پدر علم حقوق ایران با نشریه حقوقی عدلیه

 

 

استقلال کانون وکلا یک ضرورت جامعه مدنی است      

نه یک اعطای بخشش

در سال 1310 و در محله دردار تهران چشم به جهان گشود . دوران ابتدایی را در دبستان اقبال و دوران دبیرستان را در دبیرستان علمیه به اتمام می رساند . در کلاس ششم رشته ادبی را انتخاب می کند و در ایران شاگرد اول می شود . از همان ابتدا دغدغه آزادی و عدالت داشت و به همین خاطر رشته « حقوق » را برای تحصیل در دانشگاه انتخاب کرد .

کسب مدال درجه یک علمی در این رشته و احراز شاگرد ممتاز تا اخذ مدرک دکترای حقوق در دانشگاه تهران ، وی را از همان ابتدا به عنوان حقوقدانی وارسته و برجسته به جامعه علمی کشور معرفی می نماید . « وصیت » عنوان رساله ی دکتری استاد در سال 1339 مورد دفاع قرار گرفته و بدین ترتیب اولین دانشجوی ایرانی می شوند که موفق به اخذ مدرک دکترای حقوق در ایران و در دانشگاه تهران شده است . بیش از چهار دهه تدریس و پژوهش و قریب به پنجاه جلد کتاب و صدها مقاله علمی پژوهشی ، حاصل مطالعات و تفحص های مستمر حضرت استاد است . استادی که هم قضاوت و هم وکالت دادگستری را در کارنامه خود دارند .

آری ! کاتوزیان را به حق باید پدر علم حقوق ایران نام نهاد . پدری که عمر خود را صرف تربیت و پژوهش نموده است . عالمانه و عاشقانه ، از عدالت و آزادی پاسداری کرده است . وی اگر چه « بازنشسته » شده است لکن مگر می شود اندیشه ، قلم و فکر عالمی بی نظیر همچون استاد را « بازنشسته » دانست . به گمانم این بهتان ، نابخشودنی است . استاد کاتوزیان را باید همچون « باز » ی دانست که چه « نشسته » و چه « در حال پرواز » ، همیشه در اوج بوده و هست . پدری که نظام جمهوری اسلامی ایران و جامعه حقوقی ایران ، مدیون وی بوده و خواهند بود .

اعضای هیأت تحریریه نشریه به بهانه موضوع « استقلال وکیل و کانون وکلای دادگستری » ، فرصت را غنیمت شمرده تا دوباره زانوی تلمذ در مقابل استاد زده و از رهنمودهای ایشان بهره مند شوند ، جزییات مصاحبه اختصاصی در زیر می آید :

1-استاد در ابتدا بفرمایید که منظور از استقلال کانون وکلا چیست؟ برای اینکه مسئله کانون وکلا درست روشن شود ما احتیاج به مقدمه ای داریم که عبارت است از اینکه : شغل وکالت برخلاف آنچه که خیلی از وکلا ادعا می کنند ، شغل عمومی است نه خصوصی. یعنی دولت در برابر قراردادی که وکیل با موکل می بندد و رفتاری که وکیل با جامعه و دادگاه دارد ، بی تفاوت نیست . بنابراین دولتی نیست ولی در عین حال عمومی است .

فرق دولتی با عمومی این است که در شغل دولتی، دولت کارگزار است ولی در عمومی ، دولت مدیر کارگزاری است .

2- ضرورت استقلال کانون های وکلای دادگستری با چه مبانی توجیه می شود؟برای اثبات اینکه کانون وکلا باید در مقابل دولت ، استقلال داشته باشد ، می شود آن را از دو جهت مطالعه کرد :

1.از جهت حکومت ؛ بعد از اینکه حکومت ها و ملت ها تشکیل می شوند ، برای اینکه از امنیت ملی برخوردار شوند ، حقوق خود را به دولت واگذار می کنند . دولت برای اینکه جامعه مدنی تشکیل دهد ناچار است که تعداد زیادی از کارهای شخصی خود را به ملت واگذار کند ،  این ضرورت برای این است که آن لبه ی تیز حکومت که مردم حاضر نیستند آن را به سادگی بپذیرند ،  تبدیل به خواسته خودشان کنند . حتی در جامعه های کمونیستی برای اینکه دولت یک حمله ای را ممنوع یا موظف کند به صورت قرارداد معین می کند. یعنی طوری رفتار می کند که مردم فکر کنند از خودشان است نه از طرف قدرتی بالاتر که به آنها دستور می دهد. دولتی که برای جامعه مدنی ، دولت دموکراتیک یا دموکراسی مردمی می خواهد تشکیل دهد . این یک ضرورت است . بنابراین می بینیم که در تمام کشورهای دنیا قسمتی از وظایف دولت به مردم واگذار می شود که در عین حال که در تحت نظارت دولت هستند ، خود دولت آن کار را انجام نمی دهد و مردم انجام می دهند.

یکی از نهادهای مدنی که خیلی اهمیت دارد و سابقه زیادی دارد ، کانون وکلاست . چون قسمتی از دادگستری است ، قسمتی از ادارات قضایی است که بوسیله خود مردم اداره می شود و نتیجه بسیار خوبی هم در پی دارد. بنابراین توجه داشته باشیم که استقلال کانون وکلا در واقع یک ضرورت جامعه مدنی است نه یک اعطای بخشش که دولتها این را به جامعه مدنی و کانون وکلا واگذار کرده باشند.

2.عدالت قضایی و وظیفه ای که دولت در این زمینه دارد ، با استقلال کانون وکلا ، تحقق پذیر است . چون وقتی متهمی در مقابل دولت و حکومت قرار گیرد و اتهامی به وی وارد شود ، متهم در صورتی می تواند از خود دفاع کند که کسی غیر از دولت آن کار را انجام دهد ، یعنی اگر بنا باشد قاضی و متهم و وکیل هر سه یک نفر باشند ، این عدالت قضایی قابلیت تحقق را ندارد.

3- با این برداشت چه وجه تمایزی بین «استقلال قضایی» و « استقلال وکیل» و استقلال کانون های وکلای دادگستری است؟

استقلال قضایی با استقلال کانون وکلا کاملا متفاوت است. در استقلال قضایی چون قاضی جزء بدنه قوه قضاییه است . همین اندازه که در رای دادن آزاد باشد ، استقلال قضایی است اما وکیل در صورتی که آزاد هم باشد ولی شیوه انتخاب و برخورد آن در زندگی کاملا متفاوت است و این دو نوع استقلال هیچگونه ارتباطی با هم ندارند . از سوی دیگر وکلای دادگستری باید از طرف خود کانون انتخاب شوند و اگر روش انتخاب آنها از طرف دولت باشد ، این دیگر استقلال به نظر نمی آید و ترفیع آنها نیز باید با کانون وکلا و تشکیلاتی باشد که از خود کانون سر چشمه می گیرد .

4-آیا بین «استقلال» و «نظارت قوه قضاییه » رابطه همپوشانی وجود دارد؟

 نظارتی که برای دولت بر وکلا ممکن است وجود داشته باشد مثلا در قالب آیین نامه ای باشد  برای طرز رفتار وکلا به عنوان منشور اخلاقی که طرز لباس پوشیدن آنها در دادگاه به چه صورت باشد ، طرز سلوک آنها با دادگاه به چه شکل باشد و چکار باید بکنند .اینها ممکن است در نظارت دولت باشد ولی طرز انتخاب و نوع شغل و تمدید وکالت ، کاملا منافات دارد که در اختیار دولت قرار بگیرد.

5-رابطه استقلال و امنیت شغلی وکلای دادگستری چه می شود؟

کانون وکلا وقتی مورد تضعیف قرار بگیرد این فشار به وکلا وارد می شود، کانون جدای از وکلا نیست ، یکی از فشارهایی که به وکلا وارد می آید ، این است که طرز انتخاب آنها با قوه قضاییه باشد . نکته ای که باید در اینجا مورد توجه قرار بگیرد ، امنیت شغلی وکلا است که لازمه ی دفاع بی دغدغه ی آنها هست . در دعاوی که در دادگستری اتفاق می افتد اگر قرار باشد این امنیت شغلی از بین برود و کانون وکلا مستقل هم داشته باشد ، این استقلال اهمیتی ندارد .مثلا اگر وکیلی از موکلی که دولت خوشش نمی آید ، دفاع کند ، و موکل را بازداشت کنند یا اذیت کنند ، آن آزادی اندیشه و فکر ، برای وکلا از بین می برد .

6-شعار نشریه عدلیه عبارت از « عدالت عدلیه می خواهد » است ، آیا عدالت کانون وکلای مستقل نیز می خواهد؟لازمه ی مطالبی که پیش تر بیان شد این است که عدالت ،کانون وکلای مستقل هم می خواهد . اگر بنا باشد کانون وکلا وابسته باشد به طوری که در اختیار دولت باشد ، دیگر عدالت تحقق پیدا نمی کند و همانطور که گفتم قاضی ، متهم و وکیل همه یکی می شوند برای اینکه شخص (وکیل) آزاد باشد و از موکل دفاع لازم را بکند نیاز به کانون وکلای مستقل داریم .

 

 

 

Zo2 Framework Settings

Select one of sample color schemes

Body

Background Color
Text Color
Link Color
Background Image

Header Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Menu Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Main Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Inset Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image

Bottom Wrapper

Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image
Background Color
Modules Title
Text Color
Link Color
Background Image
 
Top of Page